Kaymakçı Yerleşmesi
Kaymakçı Yerleşmesi, Lidya Bölgesi'nin Mermnadlar öncesi tarihine ışık tutan en önemli arkeolojik alanlardan biridir. Manisa'nın Saruhanlı ve Gölmarmara ilçeleri arasında, Gediz (Hermos) Vadisi'nde yer alan bu yerleşme; Orta ve Son Tunç Çağı'nın en büyük siyasi ve ekonomik merkezlerinden biri kabul edilmektedir.
2005–2010 yıllarında yapılan yüzey araştırmalarının ardından 2014 yılında sistemli kazılar başlamıştır.
Konumu
Kaymakçı;
- Gediz (Hermos) Vadisi'nde,
- Marmara Gölü (Gygaia) yakınında,
- Manisa'nın Saruhanlı–Gölmarmara sınırında
yer almaktadır.
Konumu sayesinde hem tarım hem de ticaret yollarını kontrol edebilecek stratejik bir noktadadır.
Yerleşim Tarihi
Kaymakçı uzun süre yerleşim görmüştür.
Yerleşim evreleri:
- Son Kalkolitik Çağ
- Orta Tunç Çağı
- Son Tunç Çağı
- Demir Çağı
Ancak en parlak dönemini MÖ 17–13. yüzyıllar arasında yaşamıştır.
Anıtsal Savunma Sistemi
Kaymakçı, güçlü savunma yapısıyla dikkat çeker.
Yerleşmede:
- yaklaşık 8,6 hektarlık akropol,
- aşağı şehir,
- mezarlık alanları
bulunmaktadır.
Savunma sistemi içerisinde:
- yaklaşık 2 metre kalınlığında surlar,
- sandık duvar tekniği,
- kuleler (bastionlar),
- anıtsal giriş kapıları
tespit edilmiştir.
Daha sonraki dönemlerde surların dışına taşan yeni yerleşim alanları da oluşmuştur.
Seha Irmağı Ülkesi'nin Olası Başkenti
Kaymakçı'nın en önemli yönlerinden biri siyasal kimliğidir.
Kazı başkanı Christopher H. Roosevelt'e göre;
Kaymakçı,
Hitit metinlerinde adı geçen Seha Irmağı Ülkesi'nin başkenti olabilir.
Eğer bu görüş kesinleşirse;
Kaymakçı,
Lidya Bölgesi'nde Sardeis'ten yüzyıllar önce büyük bir devlet merkezinin bulunduğunu kanıtlayan en önemli arkeolojik alan olacaktır.
Depolama Sistemi
Yerleşmede ana kayaya oyulmuş çok sayıda yuvarlak depo çukuru bulunmuştur.
Bu depolar;
- tahıl,
- ürün,
- gıda
saklamak amacıyla kullanılmıştır.
Bu durum Kaymakçı'nın yalnızca askeri değil;
aynı zamanda büyük bir ekonomik dağıtım merkezi olduğunu göstermektedir.
Benzer depolar;
- Boğazköy,
- Şarhöyük,
- Seyitömer,
- Knossos,
- Malia
gibi önemli merkezlerde de görülmektedir.
Seramik Buluntuları
Kaymakçı'da bulunan seramikler;
- Troya
- Beycesultan
- Bayraklı
- Aphrodisias
gibi merkezlerle büyük benzerlik göstermektedir.
Bulunan başlıca kaplar:
- pithoslar
- pişirme kapları
- testiler
- kraterler
- mataralar
yerleşmenin geniş ticaret ağına sahip olduğunu göstermektedir.
Tekstil Üretimi
Kaymakçı'da bulunan:
- ağırşaklar,
- tezgâh ağırlıkları,
- delikli seramik parçaları
aktif bir dokuma endüstrisinin varlığını kanıtlamaktadır.
Bu buluntular yerleşmede önemli ölçüde tekstil üretildiğini göstermektedir.
Maden ve Kemik İşçiliği
Kazılarda;
Tunçtan yapılmış:
- bıçaklar
- iğneler
- bızlar
- tığlar
- delgiler
- halkalar
bulunmuştur.
Ayrıca;
- kurşun ağırlıklar,
- işlenmiş kemikler,
- boynuzdan yapılmış saplar
ele geçirilmiştir.
Bu buluntular gelişmiş zanaatkârlığı göstermektedir.
Plastik Sanatlar ve İnanç
Kaymakçı'da bulunan önemli eserlerden bazıları:
- hayvan protomlu çanaklar
- yılan figürleri
- boğa betimleri
- koç figürleri
- mermer idol
olarak sıralanabilir.
Özellikle MÖ 2. bine tarihlenen mermer idol, yerleşmenin dini yaşamı hakkında önemli bilgiler vermektedir.
Arkeolojik Önemi
Kaymakçı Yerleşmesi;
- Lidya Bölgesi'nin en büyük Tunç Çağı merkezlerinden biridir.
- Güçlü sur sistemiyle dikkat çeker.
- Büyük depolama altyapısına sahiptir.
- Tekstil üretimini kanıtlayan önemli buluntular vermiştir.
- Hitit dünyasıyla bağlantılı olabilecek siyasi bir merkezdir.
- Ege ve İç Anadolu ile yoğun kültürel ilişki kurmuştur.
Sonuç
Kaymakçı Yerleşmesi, Sardeis'in yükselişinden yüzyıllar önce Lidya coğrafyasında gelişmiş bir siyasi ve ekonomik merkezin varlığını ortaya koymaktadır. Anıtsal surları, büyük depolama sistemi, tekstil üretimi, zengin zanaatkârlık buluntuları ve Seha Irmağı Ülkesi'nin olası başkenti olması nedeniyle Batı Anadolu'nun Orta ve Son Tunç Çağı'nı anlamada en önemli arkeolojik merkezlerden biri kabul edilmektedir.