1. Anitta'nın Laneti ve Başkentin KuruluşuHitit krallarının atası sayılan Kuşşara Kralı Anitta, Hattuş (Hattuşa) kentine saldırıp şehri yakıp yıkmış ve "Benden sonra her kim kral olur da Hattuşa'yı yeniden iskan ederse, Gökyüzünün Fırtına Tanrısı'nın lanetine uğrasın!" diyerek şehri lanetlemiştir.
Ancak Eski Krallık Dönemi'nin kurucusu olan II. Labarna (I. Hattuşili), bu antik laneti hiçe saymıştır.
Sarp kayalıkları ve derin vadileri sayesinde kolayca savunulabilen, aynı zamanda önemli ticaret yollarının kesişim noktasında yer alan Hattuşa'nın stratejik avantajını görerek şehri yeniden inşa etmiş ve başkent yapmıştır.
Bu adımının ardından, "Hattuşalı adam" anlamına gelen Hattuşili adını alarak Hitit Krallığı'nı resmen kurmuştur.
Yıllıklarında kendisinden "Kuşşaralı adam, Hatti ülkesi kralı, Büyük Kral Tabarna Hattuşili" olarak bahsetmektedir.
2. Yayılmacı Politika ve Askeri Deha
Eski Krallık Dönemi'nin en belirgin özelliği, sınırları hızla genişletme ve özellikle zengin ticaret ağlarını kontrol altına alma arzusudur.
I. Hattuşili, sarayından emir veren bir yöneticiden ziyade, ordusunun başında bizzat at süren ve savaşan askeri bir dehaydı.
Dağlık bölgelerde yetişmiş disiplinli askerleriyle birlikte yönünü, Doğu ve Batı arasındaki zengin ticaret yollarının kalbi olan Kuzey Suriye'ye çevirmiştir.
Sanahuitta, Zalpa, Alalah (Tel Açana), Urşu ve Haşşu gibi önemli merkezleri birbiri ardına fethederek büyük ganimetler elde etmiştir.
Sınırlarını o kadar genişletmiş ve o denli büyük bir askeri başarı göstermiştir ki, yıllıklarında ordusuyla birlikte Fırat Nehri'ni yaya olarak geçtiğini belirterek kendisini efsanevi Akkad Kralı Sargon ile kıyaslamıştır.
3. Kültürel Atılım: Çivi Yazısının Anadolu'ya Gelişi
I. Hattuşili'nin yalnızca askeri değil, kurumsal ve kültürel anlamda da devletine büyük bir katkısı olmuştur.
Kuzey Suriye'deki Alalah kentini ele geçirdiğinde, buradan getirdiği katipler vasıtasıyla Eski Babil stili çivi yazısının Hitit sarayında kullanılmasını sağlamıştır.
Öncesinde Anadolu'da Asurlu tüccarlar tarafından kullanılan yazı, bu hamleyle birlikte doğrudan yerel devletin bürokrasisine entegre edilmiş; Hititler antlaşmalarını, yıllıkları ve dini metinleri kaydederek devlet arşivciliğini başlatmışlardır.
4. Hanedan İçi Çatışmalar ve Tarihi Vasiyetnamesi
Eski Krallık Dönemi'ni derinden sarsan ve devletin çöküşüne zemin hazırlayan "taht kavgaları", daha I. Hattuşili hayattayken başlamıştır.
Güç zehirlenmesi ve iktidar hırsı nedeniyle Hattuşili'nin kendi oğulları ve kızları ona karşı isyan etmiş, tahtı erken ele geçirmek için çeşitli kumpaslar kurmuşlardır.
Hatta veliaht olarak seçtiği kız kardeşinin oğlu bile kraliçenin (annesinin) kışkırtmasıyla kendisine ihanet etmiştir.
Yaşadığı bu ihanetler üzerine I. Hattuşili, antik dünyanın en kişisel ve duygusal metinlerinden biri sayılan ünlü siyasi vasiyetnamesini yazdırmıştır.
Vasiyetnamesinde asi yeğenini "O bundan böyle benim oğlum değil!" diyerek reddetmiş, soyluları aile içi çatışmaların devletin birliğine vereceği zararlara karşı uyarmış ve henüz çocuk yaşta olan torunu I. Murşili'yi tahtın yeni varisi ilan etmiştir.
Torununa adaletle hükmetmesini emreden Hattuşili, vasiyetnamesini "Babanın sözünü dinlediğin sürece, ekmeği yemeye suyu içmeye devam edeceksin" diyerek sonlandırmıştır.
5. Sonucu ve Bıraktığı Miras
Ömrünün son demlerinde en büyük askeri hedefi olan güçlü Halep (Yamhad) Krallığı'nı ele geçirmek için sefere çıkan I. Hattuşili, bu şehri zapt ettikten kısa bir süre sonra hastalık veya aldığı yaralar sebebiyle vefat etmiştir.
Yerine geçen I. Murşili, dedesinin vizyonunu devralarak orduları Babil'e kadar yürütmüş ve M.Ö. 1595'te ünlü Hammurabi hanedanlığına son vererek Hititlerin gücünü tüm antik dünyaya kanıtlamıştır.
Sonuç
I. Hattuşili, Hititleri sıradan bir kabile devleti olmaktan çıkarıp, askeri organizasyonu, yazılı bürokrasisi ve anıtsal başkentiyle Yakındoğu'nun süper güçlerinden birine dönüştürmüştür.
Ancak onun döneminde filizlenen aile içi ihanetler, torunu Murşili'nin bir suikastla öldürülmesiyle patlak verecek ve Eski Krallık Dönemi'ni uzun yıllar sürecek olan kanlı "Gaspçı Krallar Devri" kaosuna sürükleyecektir.
