Ahlatlı Tepecik ve Eski Balıkhane
Ahlatlı Tepecik ve Eski Balıkhane, Manisa'nın Gölmarmara ilçesi yakınında, Marmara (Gyges) Gölü'nün güney kıyılarında bulunan iki önemli arkeolojik merkezdir.
Bu yerleşmeler, Lidya'nın yalnızca Mermnadlar döneminde değil, İlk Tunç Çağı'ndan itibaren yoğun biçimde iskân edildiğini gösteren en önemli kanıtlar arasındadır.
Konumu
Her iki yerleşme;
- Marmara (Gyges) Gölü'nün güneyinde,
- Sardeis'in kuzeyinde,
- Gediz (Hermos) Havzası içinde
yer almaktadır.
Bu bölge daha sonra Lidya krallarının Bintepeler Nekropolü'ne de ev sahipliği yapacaktır.
Ahlatlı Tepecik
Kazı Tarihçesi
Kazılar;
- 1968 yılında
- D. G. Mitten ve G. Yüğrüm
tarafından başlatılmıştır.
Yerleşmede;
- İlk Tunç Çağı,
- Lidya,
- Roma
dönemlerine ait tabakalar belirlenmiştir.
Tarih Öncesi Buluntular
Lidya dönemine ait yapıların altında;
- taş balta,
- yarım ay biçimli mikrolit aletler
bulunmuştur.
Bu eserler bölgede tarih öncesi yaşamın varlığını göstermektedir.
Lidya Dönemi Mezarları
Yerleşmede;
MÖ 6. yüzyıla tarihlenen;
- bir genç yetişkin,
- bir çocuk
ait iki sandık mezar bulunmuştur.
İlk Tunç Çağı Mezarları
En önemli buluntular:
- pithos mezarlar,
- taş sanduka mezarlar
olmuştur.
Özellikleri:
- doğuya yönlendirilmiş gömüler,
- tekli veya çiftli definler,
- taş kapaklar.
Mezar Hediyeleri
Mezarlarda;
- bakır hançer,
- silindirik kolyeler,
- kırmızı testiler,
- kazıma bezemeli siyah kaplar
bulunmuştur.
Bu hediyeler ölüm sonrası yaşama olan inancı göstermektedir.
Troya I ile Benzerlik
Yerleşmede bulunan siyah astarlı seramikler;
Troya I kültürüyle büyük benzerlik göstermektedir.
Bu durum Batı Anadolu kültürleri arasındaki yoğun ilişkiyi ortaya koymaktadır.
Yaşam Biçimi
Buluntulara göre burada yaşayan insanlar;
- avcılık,
- balıkçılık,
- tarım,
- çanak çömlek üretimi
ile geçimlerini sağlayan küçük topluluklardı.
Eski Balıkhane
Konumu
Eski Balıkhane;
Tekelioğlu Köyü'nün yaklaşık 2 kilometre doğusunda yer almaktadır.
Kazılar 1969 yılında D. G. Mitten tarafından gerçekleştirilmiştir.
Yerleşim Evreleri
Yerleşmede;
- İlk Tunç Çağı,
- Lidya,
- Roma,
- Bizans
dönemlerine ait tabakalar bulunmuştur.
Kuzey-Güney Yönlü Pithos Mezarlar
Eski Balıkhane'nin en dikkat çekici özelliği;
kuzey-güney doğrultusunda yerleştirilmiş pithos mezarlardır.
Çoğu İlk Tunç Çağı mezarında görülen doğu-batı yönünün aksine bu uygulama oldukça sıra dışıdır.
Bu nedenle arkeolojik açıdan büyük önem taşımaktadır.
Zengin Mezar Hediyeleri
Bulunan önemli eserler:
- siyah açkılı vazolar,
- sürahiler,
- üç ayaklı Yortan tipi kaplar,
- bakır ve tunç hançerler,
- koç heykelciği,
- altın kulak tıkaçları.
Bu eserler bölgede yüksek zanaatkârlık seviyesini göstermektedir.
Tanrıça Figürini
Bir kadın mezarında;
pithosun ağız kısmına yakın yerde
taştan yapılmış bir tanrıça figürini
bulunmuştur.
Bu eser yerleşmenin dini inançları açısından önemli bilgiler sunmaktadır.
Arkeolojik Önemi
Ahlatlı Tepecik ve Eski Balıkhane;
- Marmara Gölü çevresindeki en eski yerleşimlerdir.
- İlk Tunç Çağı yaşamını belgelemektedir.
- Pithos mezar geleneğini göstermektedir.
- Troya ve Yortan kültürleriyle güçlü benzerlikler taşımaktadır.
- Bölgenin tarih öncesinden itibaren yoğun iskân gördüğünü kanıtlamaktadır.
Sonuç
Ahlatlı Tepecik ve Eski Balıkhane, Lidya'nın merkezini oluşturan Marmara (Gyges) Gölü çevresinin Mermnadlar döneminden binlerce yıl önce de önemli bir yerleşim ve mezarlık alanı olduğunu ortaya koymaktadır. Pithos mezarları, zengin mezar hediyeleri, Troya ve Yortan kültürleriyle benzer seramikleri ile Batı Anadolu'nun Erken Tunç Çağı kültür ağlarını anlamada temel arkeolojik merkezler arasında yer almaktadır.