Friglerin ölü gömme geleneklerinde "Zengin Mezar Hediyeleri" (Ölü Armağanları), onların ölümden sonraki yaşama olan inançlarının ve ulaştıkları yüksek medeniyet seviyesinin en somut göstergeleridir. Kaynaklara göre Frigler ölümü bir son değil, yalnızca "bir dünya değiştirme" (öteki dünyaya geçiş) olarak kabul etmişler ve ölülerini bu yeni yaşamlarına hazırlamak amacıyla ahşap mezar odalarını zengin armağanlarla doldurmuşlardır.
Mezar Hediyelerinin Amacı ve Anlamı
Frig asilleri ve kralları için inşa edilen anıtsal tümülüslerin ve kaya mezarlarının içine bırakılan gösterişli armağanlar, Friglerin ölü kültüne verdikleri büyük önemi yansıtır.
Bu hediyeler yalnızca dini bir ritüelin parçası değil, aynı zamanda mezar sahibinin;
- toplumsal statüsünü,
- zenginliğini,
- Frig zanaatkârlarının ahşap, maden ve tekstil işçiliğinde ulaştığı yüksek seviyeyi
gösteren önemli sembollerdir.
Mezarlara Bırakılan Eşya Türleri
Arkeolojik buluntular, Frig mezarlarına bırakılan armağanların oldukça çeşitli olduğunu göstermektedir.
Ahşap Mobilyalar
Frig marangozları;
- çivi kullanmadan,
- geçme tekniğiyle,
- porsuk,
- şimşir,
- ceviz
gibi farklı ağaç türlerini bir arada kullanarak son derece kaliteli mobilyalar üretmiştir.
Mezarlara bırakılan başlıca ahşap eserler şunlardır:
- yemek masaları,
- servis sehpaları,
- tabureler,
- paravanlar,
- oymalı ve kakmalı mobilyalar.
Sadece Gordion'daki Büyük (Midas) Tümülüsü'nde;
- 8 adet ahşap yemek masası,
- 2 adet servis sehpası,
- gösterişli ahşap paravanlar
bulunmuştur.
Maden Sanatı Harikaları (Tunç Eserler)
Friglerin maden işçiliğindeki ustalığını gösteren eserler mezar hediyelerinin en değerli grubunu oluşturmaktadır.
Bunlar arasında;
- siren ve aslan başı süslemeli dev tunç kazanlar,
- yüzlerce tunç kâse (omphaloslu phiale),
- kepçeler,
- testiler,
- tunç kemerler
yer almaktadır.
Friglerin geliştirdiği en önemli metal eserlerden biri olan fibulalar (çengelli giysi iğneleri) de mezarların vazgeçilmez armağanları arasındadır.
Büyük Tümülüs'te 150'den fazla fibula ele geçirilmiştir.
Günlük Kullanım ve Süs Eşyaları
Frigler, ölen kişinin öteki dünyada da günlük yaşamını sürdüreceğine inandıkları için mezarlara;
- mutfak gereçleri,
- seramik kaplar,
- kolyeler,
- bilezikler,
- takılar,
- esans kutuları
bırakmışlardır.
Çocuk mezarlarında ise bu eşyalara ek olarak;
- tahta oyuncaklar,
- küçük hayvan heykelcikleri
de bulunmuştur.
Bunun en güzel örneklerinden biri Gordion P Tümülüsüdür.
Cenaze Şöleni ve Yiyecek Kalıntıları
Frig ölü gömme ritüellerinin en önemli bölümlerinden biri cenaze şölenidir.
Defin öncesinde kurbanlar kesilir, büyük bir ziyafet düzenlenir ve törende kullanılan yiyecekler ile kaplar daha sonra mezar odasına bırakılırdı.
Bu uygulama, ölen kişinin öteki dünyada da aynı yaşam düzenini sürdüreceğine olan inancın bir göstergesidir.
Altın Bulunmaması Meselesi
Gordion'daki Büyük Tümülüs gibi son derece görkemli bir kral mezarında hiç altın veya gümüş bulunmaması, araştırmacıların uzun yıllardır dikkatini çeken konuların başında gelmektedir.
Bazı görüşler bunu Kimmer istilası sırasında gerçekleşen olası yağmalarla açıklasa da, günümüzde birçok araştırmacı Frig zenginliğinin değerli madenlerden çok;
- üstün ahşap işçiliğine,
- geometrik desenli tekstil üretimine,
- gelişmiş tunç döküm teknolojisine
dayandığını kabul etmektedir.
Sonuç
Friglerde Zengin Mezar Hediyeleri, yalnızca güç ve servetin göstergesi değil; ölümden sonraki yaşama eksiksiz hazırlanmanın dini bir gerekliliği olarak görülmüştür. Dev tümülüslerin içindeki oksijensiz ortam sayesinde günümüze kadar ulaşabilen ahşap mobilyalar, tunç eserler, fibulalar ve cenaze şöleni kalıntıları, Frig uygarlığının estetik anlayışını, teknolojik gelişmişliğini ve ahiret inancını ortaya koyan en değerli arkeolojik miraslar arasında yer almaktadır.