Özet (240 karakter)
Asur Kaynaklarında "Muşkili Mita"
Asur çivi yazılı kaynaklarında "Muşkili Mita" veya "Muşki Kralı Mita" olarak geçen lider, Yunan efsanelerinde ve antik kaynaklarda tanınan efsanevi Frig Kralı Midas'ın ta kendisidir.
Bu tarihsel eşleşme (Muşkili Mita = Frig Kralı Midas) ilk kez araştırmacı Hugo Winckler tarafından yapılmış olup; Midas'ı yalnızca mitolojik bir karakter olmaktan çıkarıp, dönemin süper güçleriyle rekabet eden gerçek ve güçlü bir siyasi figür olarak kanıtlamaktadır.
"Asur Kaynaklarında Mita" konusu, Frig Devleti'nin siyasi yapısını, yayılma politikasını ve yerleşim stratejilerini şu şekilde aydınlatmaktadır.
Siyasi Hedefler, Hegemonya ve Asur Karşıtı İttifaklar
Asur vesikalarına göre Frigya, Kral Mita döneminde sınırlarını hızla genişleten ve uluslararası düzeyde hegemonya kurmaya çalışan merkezi bir süper güçtür.
Frigya'nın doğudaki temel siyasi ve yerleşim hedefleri; Kızılırmak bölgesini Asurlulardan almak ve güneyde Kilikya (Asurcada Que) bölgesini ele geçirerek Akdeniz'e ulaşmaktı.
Bu emperyal hedefler doğrultusunda Mita, dönemin en büyük gücü olan Asur İmparatorluğu'na (özellikle Kral II. Sargon'a) karşı aktif bir yıpratma politikası gütmüştür.
Asur egemenliğine karşı çıkan Geç Hitit şehir devletlerinden Karkamış Kralı Pisiris'i (M.Ö. 717), Tabal Kralı Ambaris'i ve Urartu Kralı Rusa'yı kışkırtarak büyük bir "Doğu Koalisyonu" kurmuştur.
Asur yıllıklarında, Mita'nın ordularının Que (Kilikya) topraklarına saldırıp buradaki şehirleri zapt ettiği anlatılmaktadır.
Asur Tehdidinin Yerleşim Merkezlerine (Başkente) Etkisi
Asur ile yaşanan bu yoğun askeri ve siyasi çekişme, Friglerin yerleşim stratejisini doğrudan belirlemiştir.
Bazı arkeolojik ve tarihsel bulgular, Erken Frig çekirdek yerleşimlerinin ağırlıklı olarak Kapadokya (Kızılırmak kavisi) bölgesinde yoğunlaştığını, ancak Asur tehlikesi ve saldırıları nedeniyle Friglerin devletin siyasi merkezini daha batıya, güvenli bir sınır konumundaki Gordion'a naklettiklerini düşündürmektedir.
Bu durum, Gordion'un savunma esaslı, devasa ve kalın surlarla çevrili bir başkent (sitadel) olarak inşa edilmesinin en önemli jeopolitik nedenlerinden biridir.
Asur Kralı II. Sargon da Mita'nın yayılmasını durdurmak için Tabal ve Muşki sınırlarına Usi, Usian ve Uargin gibi askeri karakol şehirleri kurarak Frig yerleşim sınırlarını kapattığını bildirir.
Siyasi Diplomaside Dönüm Noktası: Barış Antlaşması
Asur ve Frigya (Muşki) arasındaki bu çetin savaş durumu, M.Ö. 8. yüzyılın sonlarına doğru aniden değişmiştir.
Kuzeydoğudan Kafkaslar üzerinden gelen göçebe ve savaşçı Kimmerlerin yarattığı yıkıcı tehdit, hem Urartuları hem de Asur ve Frig sınırlarını sarsmaya başlamıştır.
Ayrıca Asurluların Que valisinin Muşki topraklarına başarılı ve yıkıcı baskınlar düzenlemesi, Mita'yı siyaset değiştirmeye zorlamıştır.
Kimmer tehdidine karşı koyabilmek için M.Ö. 709 (veya 707) yılında Mita, en büyük düşmanı Asur Kralı II. Sargon'a bir elçi heyeti ve değerli hediyeler göndererek barış ve müttefiklik teklif etmiştir.
Bu manevra, Mita'nın sadece bir savaş ağası değil, devletinin bekası için pragmatik hamleler yapabilen kurnaz bir diplomat olduğunu göstermektedir.
Asur Krallarının Gözünde Mita'nın Saygınlığı
II. Sargon'un yazıtlarındaki ifadeler, Mita'nın ve liderlik ettiği siyasi yapının Asurlular tarafından ne kadar ciddiye alındığını açıkça ortaya koyar.
Sargon, bu barış antlaşmasını büyük bir zafer olarak yıllığına şu sözlerle kazdırmıştır:
"Benden önce yaşamış olan kralların hiçbirine itaat etmemiş olan, elçilerini göndermemiş olan Muşki'nin Mita'sı... fikrini değiştirmeksizin durmadan itaati reddetti, (fakat sonunda) hizmet etmek, hediyeler getirmek ve haraç ödemek için bana habercisini gönderdi."
Frig Devleti'nin Uluslararası Gücü
Özetle, "Asur Kaynaklarında Mita" başlığı; Frig Devleti'nin basit bir Anadolu beyliği değil; karmaşık bir uluslararası diplomasi yürüten, büyük koalisyonlar kurup bozan ve Akdeniz'den Mezopotamya sınırlarına kadar güç yansıtabilen son derece organize ve tehditkâr bir merkezi siyasi yapıya sahip olduğunu kanıtlamaktadır.